نوشته‌ها

خوراک های ایرانی و نقش آن در صنعت گردشگری

با گذر از خطه سر سبز گیلان و مازندران ،یا عبور از دامنه های برف گیر آذربایجان و سرزمین پهناور خراسان و پهنه وسیع ایران مرکزی و دیار پر برکت کردستان،لرستان و کرمانشاهان ، بازدید از کهن مهد فرهنگ ساز پارس و دیدار از خلیج همیشه فارس نظاره گر یک فرهنگ خوراکی کمابیش مشترک با اندکی تمایز در ترکیب مواد اولیه هستیم که در طی دوران های متوالی به نام هنر و مکتب آشپزی ایرانی شناخته می شود.
هنر آشپزی ايرانيان در تاريخ تمدن جوامع بشري نقش به سزايي داشته است. نگاهي به این تاريخ نشان مي‌دهد كه آشپزی ایرانی روي عادات خوراکي بخش بزرگی از مردم جهان تاثير داشته است. آشپزی ايراني در كنار آشپزی رومي و چيني يكي از سه مكتب مادر آشپزي جهان بشمار می آید. بررسی جشن‌ها و آیین های ایرانی و زمان برگزاری آنها نشان دهنده ویژگی‌های مشترک در میان آنهاست. همگی در پیوند با پدیده‌های طبیعی ، کیهانی و اقلیمی با پاسداشت همه مظاهر طبیعت با سرور و شادی همراه هستند و به همین دلیل کوشش شده تا زمان برگزاری آنها هر چه بیشتر با تقویم طبیعی منطبق باشد. در آیین‌های ایرانی اثری از خشونت و بدرفتاری نسبت به گیاهان و حیوانات دیده نمی‌شود . ایرانیان با بر افروختن اخگری کوچک به جشن‌ها و آیین‌های میهنی رسمیت و تقدس بیشتر بخشیده به گونه‌ای یکپارچه با همبستگی و همزیستی شگفت‌انگیزی مراسم را برگزار می کنند تفاوت‌های قومی ، دینی و زبانی عامل بازدارنده این یگانگی نیست. آیین‌های ایرانی متعلق به همه ایرانیان است و همه برای نگاهبانی از آن کوشیده‌اند. پایه و اساس برگزاری این جشنها و آیین ها ی با شکوه منطبق با هنر و مکتب آشپزی ایرانیست .مطالعات باستان‌شناسی در شهر سوخته زابل پخت خوراک در این محوطه باستانی و بخشی از فهرست خوراکی پنج هزار سال قبل ساکنان آن روز ایران زمین را نشان می دهد . بنابراین از نقاط قوت سفره ایرانی، تنوع خوراکی به نوعی بیانگر جایگاه هنر و لذت در فرهنگ ایرانی است و از جمله موضوعاتی است که انسان همواره به آن ‌می اندیشد.
درفرهنگ ایرانی ، نخستین وسیله ای كه به عنوان جهاز عروس وارد خانه داماد مي شود آينه و آخرين چيز وسايل آشپزخانه يا به اصطلاح ديگ و ديگبر می باشد و اين نشان دهنده اهميت آشپزي در فرهنگ ايراني است.
امروزه خوراک جزء مهمي از جاذبه هاي گردشگری و یکی از انواع گردشگریست براي نخستین بار عبارت گردشگري(( خوراك وپختني ها )) توسط «اريك ولف» مدير اتحاديه بين المللي توريسم خوراک و پختني منتشر شد و اتحاديه بين المللي توريسم آشپزي و خوراكي تاسیس گردید.
اين نوع از گردشگري به معني خوراک خوردن در رستوران هاي پنج ستاره و گرانقيمت نيست. كسب تجربه خوراكي در رستوران هاي كوچك محلي،اقامتگاه ها ، اکو لوژها و دوره گردهاي دستفروش بخشي از اين تجربه است كه گردشگران را با آشپزي يك منطقه آشنا مي كند.خوراک های بومی و سنتی نقش بسزایی در جذب گردشگر دارند.
در مفاهیم گردشگری ،مصرف خوراک بعنوان روشی برای تجربه فرهنگ ها و تهیه خوراک بکار می رود.علایق گردشگران در اولویت خوراک،نقش مهمی در انتخاب مقصد نهایی بازی می کند.در واقع مصرف خوراکی،یک سوم از کل هزینه گردشگر را شامل می شود،بنابراین ،در صد معناداری از درآمد صنعت گردشگری را به خود اختصاص می دهد.هزینه و مصرف خوراک و اولویت های آن بعنوان نیروی محرک برای صنعت گردشگری و یک تاثیر مهم روی میهمان نوازی گردشگر محور و یک تاثیر معنا داری روی عرضه خوراک های محلی دارد.
مکتب آشپزی ایرانی نقش کمی در جذب این نوع از گردشگری داشته است.صنعت رستوران و خوراک در ایران بویژه شهرهاي بزرگ از تنوع برخوردار نیست.رستوران‌هاي سنتي ايراني معمولا به جز خوراکهای مجلسي که شامل چند نوع كباب ، ديزي ، چند نوع خورش ، ماهيچه و ماهي چيزي، ندارند. در هیچ شهری محلی برای عرضه خوراک های بومی و سنتی بصورت گسترده وجود ندارد . در ایران تعدادی از اکولوژهای بوم گردی بصورت پراکنده به احیاء،توسعه و ترویج خوراکهای بومی پرداخته و عمدتاً با پخت خوراک بومی و ارگانیک(طبیعی و سالم) از گردشگران داخلی و خارجی استقبال می کنند. از آن جمله می توان به کلبه آقامیر در پاسارگاد،خانه گلی در کاشان ،بوم کلبه ترکمن ، آتشونی در گرمه و بارنداز طباطبایی در فرحزاد و ….. از اعضای خوشه سار بوم گردی نام برد. واقعيت اين است كه بسياري از گردشگران ايراني ترجيح مي‌دهند با تحمل مصائبي عظيم خوراکي خانگي را در سفر پخته وازخوراکهای رستورانی استفاده ننمایند .تنوع خوراکی نیز در بین خانواده های ایرانی بسیار کم است .
جهانی شدن ،انتقال تولیدات خوراکی و مصرف خوراک را به همراه دارد.بنابراین مطالعات نشان می دهد که مصرف خوراک در گردشگری در معرض تاثیر جهانی شدن است.. با برداشته شدن مرزها ، گسترش ذائقه های ملل مختلف امری بدیهی و طبیعی است.کلبه آقامیر پاسارگاد با تولید محصولات سبز و ارگانیک ومطالعه بر روی انواع خوراک های بومی و نوآوری در احیاء خوراک های باستانی با اتکاء بر هنر سرویس دهی سنتی و بومی شناخت و آگاهی از انواع طبع ها و مزاج خوراک ها، چاشنی ها و ادویه جات بومی با پخت خوراک هایی همچون آب بنه ، دمپخت سیرموکی ، دو پیازه آلو ، حلوای سین، آش کارده ، قنبر پلو سرو انواع دسر های بومی همچون بنه شه ،غورغوره،ارده شیره ،انواع ترشی و مربا های خانگی ، و عرضه به گردشگران داخلی و خارجی با بررسی و تجزیه تحلیل ذائقه‌ی متفاوت افراد و علاقه به خوردن طعم‌های متفاوت دررونق گردشگری بومی تاثیر بسزایی داشته و اهداف زیر را دنبال می نماید