نوشته‌ها

پاسارگاد نخستین شهر بوم گردی نجومی ایران زمین

پاسارگاد نخستین شهر بوم گردی نجومی ایران زمین

astro-tourism (8)

منطقه‌اي كه امروزه با نام شهرستان پاسارگاد  مي‌شناسيم و مجموعه تاریخی پاسارگاد  هم در آن قرار دارد، از اوايل هزاره چهارم پيش از ميلاد تا اوايل هزاره دوم دارای سکونتگاه‌ها و جمعیت فراوانی بوده و آثار آن در محوطه‌هاي پیش از تاریخی «تل نخودي»، «تل سه‌آسياب» و تپه «دو تولون» تپه رحمت آباد با قدمتی بیش از هشت  هزار سال و بتازگی در محوطه بسیار غنی و مهم «تنگه بلاغی» بدست آمده است.

رصد خانه قدیم پاسارگاد که به زندان سلیمان(کعبه زرتشت) معروف است یادگاری از نیاکان منجم این مرز بوم است . پیشینه نجوم در پاسارگاد بیش از ۴۰۰۰ سال است الواح  سفالی و نقوش حک شده بر سفالهای کشف شده در تنگه بلاغی و تل رحمت آباد گواه این ادعاست . .

سالها پیش  شب های ماه نو در گرگ و میش غروب،
زمانی  
که مردم خسته از کار روزانه در فکر استراحت بودند، اهالی پاسارگاد  (سعادتشهر ) در میعادگاه کنار شهر  به انتظار خودنمایی جواهرات آسمان شب می نشستند.

اهالی محل از خردسال تا سایه نشینان سالخورده ، در اطراف رصدخانه محلی که با همت و بازوان پرتوان خود ساخته بودند جمع شده  تا تماشاچی جادوی ستاره ها در نمایشی رایگان باشند.

astro-tourism (4)

اهالی پاسارگاد  چند سالی به همت اصغرکبیری   که یواش یواش
مو های جو گندمیش نشان از سالها تجربه در زمینه نجوم را نشان می دهدبا علم نجومی آشنا شده اند . 
اصغر  همچون  نیاکان نامدار خویش  نام نیکی از خود در گستره ذهن منجمان باقی گذاشته است .

تلاش های این آموزگار  از چشم جهانیان پنهان نمانده  سال ها پیش  جایزه بین المللی لاس کامپاناس در ترویج نجوم از سوی انجمن نجوم پاسیفیک در ایالات متحده نصیب او شد.

سالهای نه چندان دور  تب نجوم چنان در این شهر فراگیر بود که در جریان برنامه های بزرگ عمومی رصد، برق خیابان ها قطع می شد  تا آسمان تاریک شده و جواهرات فلکی خودنمایی کنند. پزشکان ،نانوایی ها و آزانس های تاکسی تلفنی به مناسبت هفته نجوم و روز نجوم خدمات رایگان ارائه می دادند.

سالخوردگان تجربیات گذشته خویش از آسمان را با شنیده های جدید یکی کرده و به کشاورزی و باغ داری مشغول می شوند .صحبت از قوس  و عقرب ،باریدن باران و ارتباط آن با شرایط جوی و موقعیت ستارگان در آسمان  و ترکیب آنها با اصطلاحات علمی نوین نزد افراد عامی بسیار شنیده می شود.

گردشگری پدیده ای است کهن و باستانی که از دیر باز در جوامع انسانی وجود داشته است و به تدریج در طی مراحل تاریخی مختلف به موضع فنی ،اقتصادی ,اجتماعی کنونی تبدیل شده است.گردشگری بر بنیاد اساسی سفر و جابجای قرار دارد.

astro-tourism (2)

اکو توریسم(بوم گرد) Ecotourismاز ترکیب علم بیولوزیکی با توریسم اکو توریسم بوجود می آید.که هدف آن عبارت است از بررسی و توسعه صنعت گردشگری بدون لطمه زدن به محیط زیست .اکو توریسم سفری مسولانه به مناطق طبیعی که ضمن حفاظت از محیط زیست سلامت جوامع محلی را نیز پایدار می سازد..امروزه به اشتباه اکو توریسم را طبیعت گرد ترجمه می نمایند .

ویژگی های اکو توریسم (بوم گرد)

۱-بر جای  نهادن آثار مثبت در زمینه حفاظت از محیط زیست و ارتقای کیفیت مدیریت آن

۲-حداقل کردن آثار منفی برای محیط طبیعی و جوامع محلی

۳-تدارک فرصتهای مناسب برای مردم محلی و دست اندرکاران گردشگری برای ارتقای بهره وری و چگونگی پایداری آن

 گردشگری مبتنی بر اکو توریسم و آستروتوریس(بوم گرد نجومی)

طی چند دهه اخیر با رشد علاقه مندی عمومی به آسمان شب ،اختر شناسی،و علوم فضایی،صنعت گردشگری در جهان نیز متوجه این زمینه ها شده است .بسیاری برای رصد یک  خورشید گرفتگی هزران کیلومتر سفر می کنند.تورهای زمینی ،هوایی ،دریایی و حتی پرواز های ویزه برای دیدن چنین پدیده هایی انجام می گیرد. گاهی آسمان تاریک و پرستاره یک منطقه در کنار اماکن تاریخی ، طبیعی ، فرهنگ بومی و محلی  جاذبه گردشگری به شمار آمده و بسیاری از علاقمندان را جذب می نماید.چنین سفر هایی مفهوم تازه ای از گردشگری را با نام آسترو توریسم(بوم گرد  نجومی) رقم زده است . که کشورهای همچون نروژ، کانادا،اسپانیا،شیلی استرلیا در این زمینه بسیار فعال می باشند.

نجوم در ايران قدمت بسياري دارد. در منابع تاريخ نجوم باستان همواره از رصدگران دقيق بابل و بين النهرين صحبت مي شود که اوج شکوفايي نجوم بابلي، دوران تعلق اين منطقه به امپراتوري هخامنشي بوده است و بنابر عرف جامعه ایران آن روز  روحانيان زرتشتي و مُغان ايراني رصدگران دقيق آسمان بوده اند.در سایت های تاریخی پاسارگاد و تخت جمشید آثار رصدخانه (کعبه زرتشت) وجود دارد  . در دوران ساسانيان نيز نشانه هاي ديگري از نجوم ايراني در دست است .

آستروتوریسم در پاسارگاد

،اکثر مردم، رشد وتعالی یک منطقه را منوط به گسترش زیر ساخت های عمرانی، ایجاد کارخانه های بزرگ وداشتن معادن غنی می دانند و این در حالی است که سود آورترین صنعت برای یک کشور پساز صادرات نفت ، صنعت توریسم و گردشگری است.

در این بینپاسارگاد  با توجه به شرایط محیطی، باز بود فضای تاریخی ،همچنین تنوع اماکن تاریخی برخورداری از آسمان صاف وپر ستاره و حد قدر بالا و در کنار آن دارا بودن جاذبه های طبیعی  زیبا و استثنایی ، ،وجود کوچه باغ های قدیمی و منحصر به فرد،رودخانه پلوار ،سد سیوند ،عشایر ایل باصری و قشقایی و پرندگان مهاجر و بومی
خصوصا حیات وحش جانوری آن همچنین ایجاد سایت طبیعت گردی
 که در منطقه بلاغی  با چشم انداز های زیبا ، به عنوان یک جاذبه مکمل بوم گردی در کنار انجام فعالیتهایمرتبط با گردشگری نجومی، از اهمیت ویژه ای در اجرای  طرح  پاسارگاد نخستین شهر اکو توریستی نجومی ایران برخورداراست.و در چشم اندازی وسیع تر به عنوان بهشت منجمانایران معرفی کرد.

 رقابت های نجومی سراسری و بین المللی  برگزار شده و شرکت هزاران نفر  ازمنجمان  داخلی وخارجی در طول دودهه به پاسارگاد ،   اسکان ، اقامت و ارائه خدمات سنتی و بومی توسط کلبه آقامیر، شرکت در همایش ها و نمایشگاهای مختلف گردشگری  توانسته قابلیت این شهر  و کلبه آقامیر  را  در شاخه گردشگری بومی  و نجومی به خوبی نمایانسازد.


به نظر می رسد . ایجاد  رصدگاه درکنار آرامگاه کورش و مجموعه
تاریخی پاسارگاد و تخت جمشید نقش رستم و نقش رجب  با کاربری نجومی
گردشگری باتوجه به ازدیاد جامعه آماری منجمان آماتور کشور و گردشگران نجومی امری آسوده ، بوده وسکوی پرشی برای گردشگری ایران  باشد  که با برنامه ریزی صحیح به منظور ایجاد زیر ساختهای نجومی و هموار کردن راه ها ی توسعه این صنعت  می توان در برنامه ای ۳تا ۴ ساله شاهد رشد و تعالی این صنعت (آستروتوریسم) در کشور بود..

کلبه آقامیر  همانطور که طی دو سال   اخیر نشان داده بارها میزبان  منجمانداخلی و خارجی علاقمندان فرهنگ بوم و بوم گردی  بوده است و انتظار می رود با حمایت محوریمسئولین  به پایگاهی اصلی برای جامعه گردشگری کشور ومکانی مناسب برای جذبگردشگران  باشد.

دراین بین لازم است متولیانگردشگری  و مدیریت گردشگری کشور  با درکاهمیت آموزش و توجیه نیروی انسانی در این طرح، زمینه جذب نیروهای انسانی نخبه وارائه آموزشهای مورد نیاز به آنهافراهم کنند.

بدیهی است نیروهای انسانی ترجیحاباید از میان مردم بومی  منطقه و شهروندان پاسارگاد و زمینه برخورد مناسب باگردشگران و فواید توسعه بوم گردی
منطقه برای آنان تبیین شود. همچنین با تدوین کد های
اخلاق جهت اعلام به گردشگران با توجه به باورهای مذهبی و سنتهای مردم منطقه بهارتقا صنعت گردشگری و ایجاد درآمد برای اهالی کمک نمود.

با توجه به نزدیکی شهرستان پاسارگاد به مرکز استان  اهداف گردشگری و نجومی درکنار یکدیگر مدنظر قرار گرفته است.

 

دلایل انتخاب پاسارگاد به عنوان اولین شهر بوم گرد  نجومی

 

۱-پاسارگاد دارای  آسمانی پر ستاره است و حد قدر آن در بعضی از شب ها به۶٫۵ هم می رسد (تاریک ترین نقاط زمین داری حد قدر ۷٫۵ است) و از این حیث یکی ازتاریک ترین نقاط ایران است

۲-رصدگاه پاسارگاد از نظر جغرافیایی طوری واقعشده است که در مسیر جریان گرد غبار محلی نیست

۳-افق دید باز ،حدود صفر درجه درمحل رصدگاه


۴-امنیت بالای منطقه.

۵-دارا بودن جاذبه های گردشگری

۷-فاصله سایت رصدی تا مرکز شهرسعادتشهر۳۷ کیلومتر، فاصله تامرکز استان فارس ۱۲۰کیلومتر و فاصله تا تهران حدود ۹۰۰ کیلومتر  است که این فواصل کوتاه حاکی از دسترسی راحت زمینی و هوایی  به   پاسارگاد است.

راه های دسترسی

هواپیما —فرودگاه شیراز

وسیله نقلیه عمومی و شخصی –اتوبوس و سواری

قطار—- ایستگاه قطار پاسارگاد

کلبه آقامیر:

در یک روز سرد پائیزی در افکارم غوطه ور بودم و بی هدف کانالهای تلوزیون را تعویض می کردم که یکباره صدای گرمی مرا به خود آورد از گرمه و کویر می گفت از میهمان و رسم مهمان نوازی ایرانی ،مستندی از آقای مازیار آل داود و روستای گرمه از شبکه ۲ در حال پخش بود . مازیار در حال مرمت قلعه قدیمی پدرش  ، اخگری  وجودم را فراگرفت  من نیز خانه پدریم ، یادگار دوران کودکیم را مرمت کرده شاید گوشه ای از خاطراتم زنده شود.

در سال ۸۷ مرمت و احیا خانه پدری خویش را به همت همسر(مریم سلیمانپور) و با اتکا به تجربیات ۸۰ ساله پدرم(آقاخان میری) در زمینه کاه و گل و خانه های خشتی آغاز نموده با صرف هزینهای معادل ۲۰ میلیون تومان مرمت آن پس از ۶ ماه به پایان رسید. با برپایی نمایشگاه عکس از آثار هنرمندان عکاس  پاسارگاد ، برپایی نمایشگاه صنایع دستی و برپایی جشنواره انگور و مراسم شیره پزان به یکباره به همت و تلاش دکتر برزگر ریاست وقت میراث فرهنگی ،آقای زارع پور معاونت محترم گردشگری و همچنین آقای حاجی ثابت قائم مقام میراث فرهنگی استان فارس و پشتگرمی یار و یاور همیشگیمان آقای حق جو واحد حراست اداره کل و بعد ها تلاش مستمر مهندس نجفی معاونت محترم امور فرهنگی اداره کل زمینه برای شرکت در نمایشگاه گردشگری بین المللی شیراز فراهم گردید .

آقامیر نامیست برگرفته از سر سلسله خاندان میری با قدمتی بیش از چهارصد سال که به نحوی نام خود من نیز می باشد.

آمیر-ملا مه رزا آقامیر-کربلایی باباجان-آقاخان-آقامیر

با حضور پورنگ پور حسینی و سرکار خانم حبیبی کارشناسان محترم کمیته ملی طبیعت گردی در کلبه آقامیر افق جدیدی برای اعضا ی کلبه روشن گردید .حضور در نمایشگاه اکو توریستی اسفند ماه ۸۸ در هتل المپیک تهران ،آشنایی با بزرگان و فعالان اکو توریست خصوصا آشنایی با اعضای خوشه سار بومی به ویژه مازیار آل داوود و کیارش اقتصادی و همچنین بابک امین تفرشی زمینه برای ارائه طرح پاسارگاد نخستین شهر اکو توریستی نجومی فراهم گردید .

پس از بازگشت از تهران و کسب تجربه ، دانش و آگاهی در زمینه گردشگری خصوصا بوم گرد نجومی طرح مذکور را نوشته با مشاوره اساتیدی همچون

۱-پورنگ پورحسینی

۲-کیارش اقتصادی

۳-افسانه احسانی

۴-بابک امین تفرشی

مقرر گردید در نمایشگاه ها و همایشهای مختلفی همایش پرنده نگریکه در تهران و شهر های دیگر برگزار می شود شرکت نموده و با برگزاری تورهای اکو توریستی نجومی با رویکرد بوم گردی به  توسعه و ترویج فرهنگ بومی و سنتی و علم نجوم بپردازیم . با مطالعه جاذبه های بومی و محلی در کنار جاذبه های تاریخی و نجومی شهرستان پاسارگاد طرح مذکور به اداره کل میراث فرهنگی استان فارس ارائه گردیده و توسط دوست گرانقدرمان پورنگ پور حسینی به کمیته ملی طبیعت گردی ارسال گردید.

با اخذ مجوز رصد در سایت های تاریخی تخت جمشید و پاسارگاد  با مساعدت و همکاری اداره کل میراث فرهنگی استان فارس مقدمات برگزاری تور های رصدی در این اماکن فراهم گردیده است.کلبه آقامیر با همکاری و مساعدت دو ستان خویش  به ویژه موسسه آسمان پارس ،علی فرزانه و همکاران محترمشان که در تمامی زمینه ها و نمایشگاه های داخل استان یار و یاور ما می باشد.

کلبه آقامیر در کنار یاران و دوستان همیشگی خویش نسبت به راه اندازی خانه کشمیری در شیراز اقدام نموده در حال حاضر خانه کشمیری با قدمتی بیش از ۱۵۰ سال متعلق به خانواده تهرانی با مدیریت کیارش اقتصادی و سعید کرمستجی در زمینه بوم گردی ،اسکان و اقامت بومی و سنتی ویژه علاقمندان فرهنگ بومی و منجمان آماتور فعالیت می کند. نظر به اینکه شهر شیراز پایگاه توریستی و گردشگری ایران می باشد بنابراین فعال نمودن مراکز گردشگری در شیراز از اهداف بلند مدت اعضای خوشه سار می باشد. در حال حاضر مجموعه بال در روستای قلات و عباس برزگر در بوانات و همچنین سرکار خانم شهبازی در فیروز آباد به نحوی به توسعه و ترویج بوم گردی مشغول می باشند .

کلبه آقامیر با همکاری  اعضاءخوشه سار بوم گردی:طیبهترین دوستم پورنگ پور حسینی سالها به گونه های مختلف با هم آشنا شده و ارتباط دارند. آنها ارزش‌هاي ميراث فرهنگي و زندگي بومي را فراتر از گفتار و نوشتار و هنر، کم و بيش در رفتار و زندگي‌شان وارد کرده‌اند؛ مانند محل زندگي، پوشش، خوراک، شغل، موسيقي و  آنها به شکل ارگانيک تشکيل يک شبکه بومي را داده‌‌اند، با يکديگر دوستي و همکاري دارند، تجاربشان را درميان مي‌گذارند و معرف يکديگرند. آنها کم و بيش نسبت به اتفاقاتي که در حوزه ميراث فرهنگي و طبيعي کشور مي‌افتد حساس‌اند و در حد توان براي بهبود آن ياوري مي‌کنند. تقريبا تمام اين افراد در مراحل طراحي، تهيه مصالح و اجراي فضاي معماري مورد نظرشان عملا وارد شدند و مهارت و دانش کسب کردند. همين موضوع کم و بيش نسبت به تهيه پوشاک و طبعاً خوراکشان نيز دخيل بوده است.و در یک کلام، زندگی مفید نزدیک به طبیعت در بافت های قدیمی شهری و روستایی را انتخاب کرده و به دور از ساختار بروکراسی و اداری رایج کشور، ارزش های میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری را در حوزه فعالیت خود زنده نگه می دارند.شاید بتوان در مورد ایشان وجوه مشترک زیر را برشمرد:


۱- انتخاب خانه ای بومی، مرمت و سکونت در آن

۲- استفاده از معماری داخلی ساده محلی

۳- پذیرایی با غذای اصیل بومی

۴- درگیر کردن ساکنین محلی در فعالیتهای خود

۵- احترام به فرهنگ و آیین های مردم بومی

۶- معرفی هنرها و صنایع خاص منطقه

۷- معرفی موسیقی ایرانی، عرفانی و تلفیق آن با موسیقی جهان

شاید بتوان گفت عوامل زیر در رونق آن نقش داشته‌اند:

۱-     شیوه برخورد ایشان با گردشگران که همچون مهمان عزیزی درخانه خود بوده است

۲-     توصیفات دهان به دهان مهمانان از کیفیت ارایه خدمات که بازتاب عشق و علاقه این خانواده است.

۳-     دعوت از سرپرستان دفاتر مسافرتی و تور گردانان داخلی و خارجی

۴-     ایجاد و معرفی خود در سایتهای  اینترنت

۵-     همکاری تهیه فیلم‌های مستندکاخ سعد اباد همایش پرنده نگری

۶-     مصاحبه با شبکه‌های تلویزیونی داخلی و خارجی

۷-    شرکت در همایش‌ها، جشنواره‌ها و مراسم داخلی و خارجی

۸- معرفی در نشریات ایرانی و خارجی

ما به خانه بازگشته ایم و اهل سرزمین خود شده ایم زیرا که آرامش در بازگشت به خانه است و می خواهیم تا این حس غریب را منتقل کنیم.

معرفی اعضای کلبه آقامیر

آقامیر میری کارشناس آمار و انفورماتیک مدیریت کلبه آقامیر

مریم سلیمانپور-کارشناس آمار و انفورماتیک مدیرروابط عمومی و کارشناس غذاهای محلی و ایرانی

اسماعیل محمدی-مهندسی برق-کارشناس و داور نجومی

اعضای کلبه آقامیر  با اهداف اساسی زیر فعالیت می نمایند.

  • معرفی پاسارگاد به عنوان نخستین شهر بوم گردی نجومی ایران زمین
  • حفاظت از ویزگی های طبیعی پاسارگاد
  • توسعه جامعه  محلی و بوم گردی (اسکان و اقامت ،پوشش و غذای محلی و نمایش آداب و رسوم پارسی)
  • ترویج و توسعه علم نجوم و گردشگر نجومی (آستروتوریسم)
  • رصد در اماکن تاریخی