لشكركشي‌هاي نجومي زنگ خطري براي طبيعت

لشكركشي‌هاي نجومي زنگ خطري براي طبيعت

گردشگري نجوم

يك فعال حوزه‌ي گردشگري نسبت به خطري كه لشكركشي‌هاي نجومي براي طبيعت ايجاد مي‌كند، هشدار داد و از متوليان خواست تا براي جلوگيري از گسترش آسيب اين نوع گردشگري كه در حال تبديل شدن به سونامي نجومي است، استاندارد و ضوابطي تدوين شود.

امير ميري ـ مدير مجموعه‌ي گردشگري کلبه‌ي آقامیر ـ در گفت‌وگو با خبرنگار سرويس گردشگري خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، ضمن هشدار دادن درباره‌ي خطراتي كه سفرهاي نجومي، طبيعت را تهديد مي‌كند، اظهار كرد: اين مجموعه‌ي گردشگري در پاسارگاد از سال ۱۳۸۵ فعالیت خود را در زمینه‌ي گردشگری آغاز كرده و از سال ۱۳۸۷ به‌صورت اختصاصی و منحصربه‌فرد به مقوله‌ي بوم‌گردی و گردشگری نجومی پرداخته و تئوری «پارس، پایتخت آستروتوریسم و پاسارگاد، نخستین شهر بوم‌گردی نجومی ایران و جهان» را مطرح كرده و تمام تلاش خود را برای کسب این دو برند گردشگری به کار برده است. با عضویت در کمیته‌ي ملی طبیعت‌گردی و خوشه‌سار بوم‌گردی به اصل پایداری و حفظ محیط زیست اعتقاد راسخ دارد و تمام خدمات این مجموعه به تورهای گردشگری با رویکرد بومی ـ نجومی و حفظ محیط زیست ارائه مي‌شود.

او با بيان اين‌كه طبیعت‌گردی به آمال و دل‌مشغولی‌های انسان‌ها بازمی‌گردد و از یک سابقه‌ي تاریخی برابر با عمر انسان برخوردار است، ادامه داد: انسان از گذشته‌های دور برای رهایی از تنش‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به دامان طبیعت پناه می‌برده است. براساس آمار و ارقام موجود و فعالیت‌های مؤسسات آموزش نجوم، بيشترين بخش گردشگری درون‌ استانی (فارس) به علاقه‌مندان گردشگری نجومی اختصاص دارد. اين آمار و ارقام به جماعت گردشگري اشاره مي‌كند كه در كوهستان‌ها، دشت‌ها و مناطق بکر طبیعت‌گردی به سفرهایي براي رصد آسمان شب می‌پردازند.

وي در ادامه‌ي سخنانش به فرآيند گردشگري نجومی و تأثيرات مخرب آن بر طبيعت استان فارس اشاره و بيان كرد: در دو سال گذشته، همزمان با توسعه، ترویج، شناخت ظرفيت‌هاي این نوع از گردشگری و برگزاری تورهای رصدی توسط مجموعه‌ي کلبه‌ي آقامیر با هماهنگی و مساعدت اداره‌ کل میراث فرهنگی و گردشگری استان فارس شاهد يك موج (سونامی نجومی) و افزايش علاقه به این نوع از گردشگری بوده‌ايم.

ميري اظهار كرد: با توجه به این‌که طبیعت بکر و دست‌نخورده، بستر مناسبی برای برگزاری تورهای رصدی است، در این نوع از سفر بهانه‌های نوستالوژيك، علاقه‌مندان را هر بار مشتاقانه‌تر به سمت و سوي كوه‌ها، چشمه‌ها، رودخانه‌ها و جنگل‌ها كشانده است و هر بار گردشگرانِ طبیعت آسمان شب با انبوهي عكس و تعاريف شادمانه از سفرهاي‌شان، جماعت خانه‌نشين را به سفر‌هايي از اين دست تشويق می‌کنند و صد البته نقش تلویزیون، روزنامه، مجله و بویژه انتشار عکس در شبکه‌های اجتماعی را در اين ميان نمي‌توان ناديده گرفت. نتيجه‌ي همه‌ي اين تلاش‌ها براي رسانه‌يي كردن گردشگری نجومی به آنجا انجاميد كه مشتاقان آسمان و طبیعت، كوله‌ها را بستند و به راه افتادند.

اين فعال گردشگري ادامه داد: خيل جماعت علاقه‌مند به این نوع از گردشگری، فعالان در زمینه‌ي نجوم را كه تا آن زمان صرفا در بخش آموزش و ترویج علم نجوم و برگزاری گشت‌های رصدی که به‌صورت خاص در دو یا چند مؤسسه‌ي انگشت‌شمار فعاليت مي‌كردند، به صرافت انداخت تا با تاسیس موسسات نجومی قارچ‌گونه كه تنها نیاز آن استعلام از دانشگاه شیراز است و هیچ‌گونه هزینه‌ای برای موسسان آن ندارد و با در اختيار گرفتن سیستم تبلیغاتی مانند پيام كوتاه، شبکه‌های مجازی، سایت و وبلاگ‌ها و راه‌اندازی موسسه‌ای نه‌چندان مجهز و استفاده از كساني كه اندك اطلاعي درباره‌ي رصد و آموزش نجوم دارند، هر هفته علاقه‌مندان را در قالب گروه‌هاي گردشگري روانه‌ي اين مناطق می‌کنند و همين سبب شده است تا دور‌ترين نقاط بكر و دست‌نخورده در استان از آدم‌هايي انباشته شود كه كم‌ترين آموزش را براي حفظ و پاسداشت طبيعتي كه به آن سرريز مي‌شوند، دیده‌اند.

ميري معتقد است: برخي متوليان موسسه‌هاي آموزشی نجوم فقط به فكر وسيله‌ي نقليه، کنسرو، برپایی آتش و صد البته محبوبیت و معروفیت هستند. اين طيف ازگردشگران تا كنون چگونگى برخورد با طبيعت و حضور شبانه در محیط طبیعی را آموزش نديده‌اند و طبيعت را فضايى براى تخليه‌ي تمام محدوديت‌هاى محيط شهرى مى‌دانند.

او با تاكيد بر اين‌كه افزايش سفر به طبيعت به بهانه‌ي رصد پدیده‌های نجومی بدون انجام برنامه‌هاى آموزشى مناسب به تخريب بيشتر محيط زيست منجر مى‌شود، افزود: استفاده از ظروف يك‌بار مصرف، آزادى در ورود به هرجا و ايجاد آلودگى‌هاى صوتى از جمله موارد شاخصى است كه محيط زیست طبیعی را تهديد مى‌كند.

به گفته‌ي ميري، انباشت زباله‌هاي منجمان، رها كردن صد‌ها بطري پلاستيكي نوشابه و ظروف نيمه‌خورده‌ي کنسرو ارزان بودن و در دسترس بودن اين برنامه‌ها، گوياي آن است كه متولیان اين موسسات نجومی در سطح وسيعى از اين امكانات براى ارائه‌ي خدمات به اعضای توراستفاده و تلاش مي‌كنند در حداقل زمان ممكن، حداكثر بهره‌كشى را از طبیعت داشته باشند؛ اما آن‌ها با این سیاست در اجرای تور‌های ارزان‌قیمت چه به روز طبیعت زيبا و آرام خواهند آورد.

او در ادامه بيان كرد: به اين تخريب هولناك مي‌توان يادگاري‌نويسي‌هاي فراوان روي در و ديوار دره و درختان را نيز اضافه كرد؛ اما نكته‌ي مهم‌تر این‌که برگزاري اين تورهای رصدی در طول شب سبب هجوم متوليان این تور‌ها براي قطع درختان چندصد ساله با هدف تامین سوخت مورد نیاز شده كه اين كار تاثير تخريبي فرهنگ مسافران در برابر خرده‌فرهنگ‌هاي بومي مناطق را به دنبال داشته است تا آنجا كه بيشتر رفتار مسافران تازه از راه رسيده مورد اعتراض بوميان قرار می‌گیرد.

وي در عين حال با بيان اين‌كه اهميت امر آموزش در فعاليت‌هاى طبيعت‌گردى و گردشگری نجومی بر هيچ‌كسي پوشيده نيست، يادآوري كرد: مقوله‌ي آموزش، در حال حاضر حلقه‌ي مفقوده‌اى‌ است كه متوليان گردشگرى استان كمتر توجهى به آن داشته‌اند و دليل اين ادعا، رفتار نامهربانانه‌ي بيشتر گردشگرانى است كه در مناطق طبيعى حضور مى‌يابند و اين مناطق را با هجوم غافلانه‌ي خود تخريب مى‌كنند. اين يك واقعيت تلخ است كه اكنون در طبيعت استان بيشتر شاهد حضور افراد علاقه‌مند، اما ناآگاه به مسائل محيط زيست هستيم.

ميري ادامه داد: اصول آموزش درباره‌ي برخورد با طبيعت و حضور در آن براى سنين مختلف و طبقات متنوع اجتماعى از پايين‌ترين سنين تا افراد مسن‌تر تدوين نشده است و اين موضوع بايد در اولويت سياست‌هاى متوليان گردشگرى و مسؤولان اداره کل استان فارس قرار گيرد.

به گفته‌ي او، در حال حاضر براى تورهاى رصدی كه تعداد آن‌ها به مرور زمان و بـا استقبال علاقه‌مندان افزايش مى‌يابد، نظام جامع مديريتى در سطح استان اعمال نمى‌شود و حتا استاندارد و معيارى براى بهره‌ورى و استفاده از اين‌گونه گردشگری بى‌بديل وجود ندارد و بيشتر جاذبه‌ها که در محيط‌هاى طبيعى واقع شده‌اند، حريم مشخصى‌ ندارند و توسط هیچ ارگان و سازمانی مدیریت نمی‌شوند.

اين فعال گردشگري در ادامه بيان كرد: نتيجه اين‌كه آنچه در اين دو سال به بهانه‌ي گردشگري نجومی بر سر طبیعت اين استان آمده است، اگر به سرعت تعديل نشود و اصول و مفاهیم اولیه‌ي این نوع از گردشگری از طريق آموزش عمومی اصلاح نشود، نتيجه‌اي به‌جز سقوط سريع و مرگ طبيعت استان نخواهد داشت. از طرفى هر جايى كه تجمع حضور مردم براساس يك جريان غيرعلمى و فقط براساس يك حركت كنترل‌نشده و سنتى در مناطق مختلف و جاذبه‌هاى مناطق طبيعى و زيباى استان بيشتر باشد، افراد غيرمتخصص بيشتر براى كسب سود و درآمد و بدون نكات زيست‌محيطى به حوزه‌ي طبيعت‌گردى وارد مى‌شوند و در كمترين زمان مى‌خواهند بيشترين استفاده را داشته باشند.

او همچنين با تعريف «طبيعت‌گردى» براساس مصوبه‌ي ۱۹۹۶ اتحاديه‌ي جهانى حفاظت، يادآوري كرد: در اين تعريف آمده است، طبيعت‌گردي سفرى مسؤولانه از نظر محيط زيست است كه به‌منظور لذت بردن از مناطق نسبتا بكر طبيعى و هرگونه ويژگى فرهنگى موجود در منطقه از گذشته تا حال ترتيب داده مى‌شود و سبب توسعه، ترويج فرهنگ بومی و حفظ محيط زيست مى‌شود. در طول اين سفر، گـردشگران حداقل تاثيرات منفى را بر منابع طبيعى مى‌گذارند و مردم بومى در سود حاصل از فعاليت‌هاى اجتماعى و اقتصادى شريك مى‌شوند.

ميري معتقد است: متاسفانه انجام فعاليت‌هاى گردشگری نجومی در استان فارس با تعريف اتحاديه‌ي جهانى حفاظت فاصله‌ي زيادي دارد و اين موضوع، مجموعه‌ي گردشگري نجومي کلبه‌ي آقامیر را نگران كرده است، چراكه متاسفانه در قالب اين فعاليت‌ها هيچ‌گونه طرح مديريتى براى استفاده‌ي مطلوب از ظرفيت‌ها و جاذبه‌هاى این نوع از گردشگری تدوين و تصويب نشده است.

او ادامه داد: سبز شدن موسسات آموزش نجوم و فعالان به‌اصطلاح علاقه‌مند به این نوع از گردشگری و لشكركشي‌هاي رصدی توسط ارگان‌ها، دانشگاه‌ها و نهاد‌ها به‌عنوان «ترویج علم نجوم» سبب شده است كه لطمه‌هاي جبران‌ناپذيري به طبیعت وارد شود.

ميري هدفش از شرح اين وضعيت را اين‌گونه توضيح داد: با وجود ادعاهاي فراوان از سوي دستگاه‌هاي دولتي و ادعاي مالكيت سايت‌هاي طبيعي، هيچ متولي مستقيمي براي حفظ محیط زیست و طبیعت وجود ندارد و گويا سازمان‌هايي چون محيط زيست، تربيت بدني، صنايع و معادن، اوقاف و منابع طبيعي هيچ‌كدام نگران وضعيت اين طبیعت نيستند. طبیعتی که كوه‌های آن سرفرازانه سر به آسمان مي‌سايند؛ اما هر روز از دست متوليان و دوست‌داران طبيعت استان فارس رنجور‌تر و فرسوده‌تر مي‌شوند.

لینک خبر در ایسنا 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *