جاذبه های گردشگری کهن دیار کمین و شهرستان پاسارگاد

 

گردشگری پدیده ای است کهن و باستانی که از دیر باز در جوامع انسانی وجود داشته است و به تدریج در طی مراحل تاریخی مختلف به موضع فنی ،اقتصادی ,اجتماعی کنونی تبدیل شده است.گردشگری بر بنیاد اساسی سفر و جابجای قرار دارد.در نتیجه دگرگونی های آن تابع تغییرات مختلفی از قبیل دگرگونیهای ناشی از انگیزه سفر و وسیله حمل ونقل است.سفر در سرشت آدمی می باشد ،انسان چنان آفریده شده و چنان هستی گرفته که باید به سفر برود.انسان از دیرباز برای رهایی از تنهایی وسختی و نیز وابستگی های محلی و عادات و آداب رسوم یکنواخت و مکرر زندگی خود دست به سفر زده است می توان گفت در میان انگیزه های مختلف سفر نیاز روانی بیش از همه بر انگیزاننده امواج توده های انسانی در امر سفراست در تمامی ادیان به سفر تاکید شده است.

اکو توریسم Ecotourismاز ترکیب علم بیولوزیکی با توریسم اکو توریسم بوجود می آید.که هدف آن عبارت است از بررسی و توسعه صنعت گردشگری بدون لطمه زدن به محیط زیست .اکو توریسم سفری مسولانه به مناطق طبیعی که ضمن حفاظت از محیط زیست سلامت جوامع محلی را نیز پایدار می سازد.اکو توریسم دارای مشخصه هایی نظیر سفر به یک منطقه طبیعی ،سفری سودمند برای جوامع محلی و سفری حامی حفاظت از محیط زیست می باشد.

انواع توریست

۱-توریسم قومی

۲-توریسم هنری :

۳-توریسم طبیعت گرا

۴-توریسم تاریخی

۵-توریسم تفریحی ورزشی

۶-توریسم کاری یا حرفه ای

اکو توریسم

گروه بزرگی از گردشگران جهان را آن های تشکیل می دهند که تنها برای دیدن از مناطق طبیعی و نامسکونی و دست نخورده جهان سفر می کنند و به تماشای گیاهان و پرندگان و جانوران و دیگر حیوانات می پردازند.این گونه از گردشگران که در اصل به دیدار از  زیست بوم و طبیعت می پردازند اکو توریست خوانده می شوند. بوم گر یا اکو توریست بخش هنگفتی از در آمد کشورها را تامین می کنند.گروههای بزرگ دیگری که سر گرمیشان سفر به جاهای دور و جستجو و کمین نشستن  برای دیدن گونه های کمیاب پرندگان و عکس گرفتن از آنها ست .به این دسته پرنده نگر گویند .بسیاری از اکو توریستها به اعماق دریاها و اقیانوسها سفر کرده و به دیدن ماهیها می روند.

از این رو دومین گونه از گردشگران که می تواند در سطوح مختلف بر اساس گرایش های تقاضای بازار به مقاصد گردشگری کمک شایانی نمایند اکو توریسم است.

اکو توریسم با انگیزه سفر به مناطق دارای جاذبه طبیعی شکل می گیرد و توسط سازمان گردشگران چنین تعریفی دارد

مسافرت به مناطق طبیعی که همراه با مسولیت باشد و موجب بهبود بخشیدن به سطح زتدگی مردم محلی و حفظ محیط زیست شود.

ویژگی های اکو توریسم:

۱-بر جای  نهادن آثار مثبت در زمینه حفاظت از محیط زیست و ارتقای کیفیت مدیریت آن

۲-حداقل کردن آثار منفی برای محیط طبیعی و جوامع محلی

۳-تدارک فرصتهای مناسب برای مردم محلی و دست اندرکاران گردشگری برای ارتقای بهره وری و چگونگی پایداری آن

در طبقه بندی گونه های مختلف اکو توریسم یکی از سازگار ترین نوع گردشگری ارزیابی می شود.

اهداف اصلی اکو توریسم نجومی در پاسارگاد  و ویزگی های آن

در یک جمع بندی کلی اهداف اکو توریسم و ویزگی های آن را می توان بدین قرار معرفی نمود.

اهداف اساسی 

  • حفاظت از ویزگی های طبیعی پاسارگاد
  • توسعه جامعه  محلی و بوم گردی
  • ترویج و توسعه علم نجوم و گردشگر نجومی (آستروتوریسم)

 

پاسارگاد شهر اکو توریستی نجومی

کشور ایران با بیش از ۱۶۴۸۰۰۰کیلومتر مربع مساحت سرزمینی بسیار متنوع است که عوامل گوناگونی نظیر وضعیت زمین شناسی ،توپو گرافی ،ارتفاع از سطح دریا ،شکل زمین ،عوامل اقلیمی و حتی طول و عرض جغرافیای در تنوع و غنای طبیعت آن موثر بوده است .

دامنه ارتفاعات در پاسارگاد و دامنه تغییرات دما بین ۱۴- درجه سانتیگراد در زمستان تا ۳۵+درجه سانتیگراد در تابستان دیده می شود.تنوع گلها و پوشش گیاهی ،رودخانه پلوار  ،خوش آب هوا ترین منطقه  با آب هوای بسیار مطلوب  در زمستان ،وجود مناطق طبیعی  ،آبشار ،قنات ها ،وجود چندین  چشمه آب گرم و سرد ،وجود ۵۰ گونه پستاندار، ۱۴۵ گونه پرنده ۱۰ نوع ماهی ،غارهای متنوع و بی نظیر ،جنگلهای طبیعی انبوه و نسبتا  متراکم  ،تالاب و رودخانه  ، ،همراه باموزه در زمینه منابع طبیعی در مرکز آموزش پردیس  تنها گوشه ای از جاذبه های طبیعی شهرستان پاسارگاد  را تشکیل می دهد.

آسمانی صاف و فاقد هر گونه آلودگی نوری و گرد غبار  و همچنین آسمانی گنبدی شکل و فعالیت نجومی با سابقه ۲۵ ساله ،رصد گاه و امکانات و تجهیزات رصدی  کارشناسان  و داوران با تجربه نجومی زمینه را برای توسعه گردشگر نجومی فراهم نموده است .

پاسارگاد  از لحاظ منابع گردشگری خصوصا اکو توریسم و نجوم  بسیار متنوع و غنی است. شناسایی این پتانسیل ها   توسط  تعدادی از فعالین انجام  شده  در قالب CD و طرح مذکور نوشته و به تصویر کشیده شده است که در حال حاظر مستند ی از قابلیت های طبیعی منطقه موجود است  ولیکن   در مناطق شناسایی شده  ظرفیت سنجی انجام نشده است  .در حقیقت سازمانی متولی و فعالی در این زمینه وجود ندارد.اگر چه هرسال گردشگران به پاسارگاد  می آیند اما هدف اصلی آن ها دیدن آثار تاریخی وفرهنگی می باشد.و سازمان دهی برای دیدن آثار طبیعی کمتر است.

داشته های وسیع اکوتورستی در پاسارگاد و طیف متنوعی از چشم اندازهای جغرافیای طبیعی  یک منبع اقتصادی کم نظیر ،خاص ،بسیار مستعد و البته رها شده به حال خود است .توزیع منطقی فرصت ها و منابع از دستاورد های توسعه   اکو توریسم  نجومی در این منطقه  خواهد بود.

در سالهای اخیربه کمک تعدادی از فعالین اکو توریسم  توجه بسیار ی به سفر های طبیعت گردی در شهرستان  شده است.در حال حاظر فعالین بومی  در این زمینه فعالیت کرده و به بر گزاری تور های طبیعت گردی چند روزه اقدام می نمایند.

شایان ذکر است درپاسارگاد  اکو توریسم شامل جاذبه های مختلفی نظیر کوه نوردی و غار گردی  ،طبیعت درمانی ،ورزشهای آبی و ورزشهای زمستانی ,مردم شناسی و صید و شکار می باشد که جزئیات آن به قرار زیر می باشد

۱-کوه نوردی و غار گردی ،جنگل گردی:

۲-پرنده نگری و جانورشناسی : تو رهای پرنده نگری و جانور شناسی

۳-ورزشهای آبی: شنا ،غواصی، قایقرانی، اسکی روی آب و …

۴-ورزشهای زمستانی : لوژسواری،

۵-مردم شناسی : توریسم کوچ، توریسم آداب و رسوم، روستا گردی

۶-شکار و صید: ماهیگیری و صید پرندگان و شکار جانوران

۷-دامنه نوردی Hikking دیدار از حیات وحش ،دیدار از چشم اندازها ،آثار طبیعی،آموزش و پژوهش در طبیعت و تفرج

۸-رصد آسمان در قالب رصدگاه پاسارگاد ،گرفتن عکسهای نجومی در مجموعه پاسارگاد و رصد آسمان( آستروتوریسم)

گردشگری مبتنی بر طبیعت و آستروتوریسم:

گردشگر عشایری پاسارگاد  :

پاسارگاد با وجود برخورداری از انواع مختلف جاذبه های گردشگری ،تاکنون نتوانسته از این مزیت استفاده نماید.با وجودی که مناطق عشایری در پاسارگاد  و زندگی عشایری می تواند یکی از جاذبه های بسیار ارزشمند برای جذب گردشگران داخلی و خارجی به شمار آید.اما برنامه ریزی برای استفاده از این شرایط هنوز ابتدای راه است و کار مهم و اساسی بهره برداری از جاذبه های عشایری گردشگری صورت نگرفته است.

عشایر:

بر اساس نتایج سرشماری اقتصادی ،اجتماعی سال ۱۳۷۷مرکز آمار ایران عشایر کوچنده به مردمی اطلاق می شود که حداقل سه ویژگی را داشته باشد

۱-ساخت اجتماعی قبیله ای

۲-اتکای معاش به دامداری

۳-شیوه زندگی مبتنی بر کوچ

برای عشایر نامهای دیگری نیز در مناطق مختلف به کار می رود. مانند کوچ نشین ،ایلیاتی بیابانگرد،گله دار،گلونه (لرستان)،مالدار(سیستان)کرد ورم و …

بدیهی است گردشگری در مناطق و قلمرو استقرار عشایر به عنوان یک قابلیت محسوب می شود با توجه به نزدیکی منطقه پاسارگاد  به مناطق کوچ ییلاقی و قشلاقی ایل راهها ،میان بندها و سایر عرصه های مربوط به عشایر کوچنده انتخاب گردیده است و این در حالی است که قلمروها و عرصه های عشایری حدود ۶۰درصداز خاک کشور را به خود اختصاص داده است.

۲-۴-۲-جاذبه های گردشگری عشایر پاسارگاد

پراکندگی قلمرو عشایر و وجود مناظر متنوع با آّب و هوای متفاوت ،وجود ایل ها ،و طوایف عشایری که دارای حوزه های فرهنگی عادات و آداب ،مناسک و آئین های قومی و محلی ،الگوهای زیست و معیشت و…متفاوت از یکدیگر هستند.جاذبه های بسیار خوبی برای جذب گردشگر در مناطق عشایری کشور فراهم نموده است .جاذبه های گردشگری در نواحی استقرار عشایری را می توان به دو بخش طبیعی و انسانی تقسیم نمود.

الف))جاذبه های طبیعی:

از آنجاکه طبیعت گهواره زادگاه انسان است،هر فعالیت انسانی در چار چوب آن شکل می گیردو انسان با اندیشه خود از انواع مصالح و موادومنابع طبیعی برای گذراندن زندگی و رونق شکوفایی آن بهره می برد.پراکندگی عشایر در وسعت زیادی از خاک پاسارگاد  برای بهره برداری از مراتع ییلاقی و قشلاقی گاهی تا حدود ۵۰۰ کیلومتر  از حاشیه خلیج فارس تا نواحی سرحد و نزدیکی اقلید  کوچ می کنند.این مناطق دارای شرایط گوناگون طبیعی اجتماعی و انسانی است که هر یک از آنها به اختصار توضیح داده می شود.

کوهها و دره های پاسارگاد:وجود دوره های زمین شناسی در کشور ما و قرار گیری ایران در بخش وسعی از فلات ایران شرایط خاصی را برای کشور ما به وجود آورده است .در محدوده پاسارگاد  ارتفاعات از ۲۸ متر تا ۱۸۷۰متر وجود دارد.وجود  رشته کوه های تنگه بلاغی ،برف دان،موسی خانی ،گود بنه و ….. استقرار بیشتر عشایر  از طوايف لر ، كردشولي، علي شاقلي، ميش مست، كلمبه، حنايي، ايل خاص ، ترك، عرب و ابو موسي  در محدوده این  رشته کوه ها  نشان دهنده این است که مناطق ییلاقی عشایر سرزمین های کوهستانی با شرایط و اشکال متنوع هستند.زیبایی های این کوهستانها در فصول مختلف و حتی بهره برداری از آنها به روش های متفاوت می تواند از جاذبه های دلپذیر جهانگردی باشد.استفاده از کوهها به منظور کوه نوردی ،صخره نوردی،و اسکی از جمله امکانات بالقوه ای هستند که تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته اند.

چشمه ها و رودخانه پلوار : آبشارها و آبگیرها:با توجه به اینکه بیشتر عشایر کشوردر نواحی کوهستانی به ویژه حوضه زاگرس زندگی میکنند.حوضه پاسارگاد از نظر میزان بارنگی و بویژه بارش برف در شرایط خوبی می باشد.این مناطق دارای چشمه های فراوان پر آب با مناظر و چشم اندازهای بدیع و  رودخانه پلوار   ازاین کوهستانها سرچشمه می گیردو به سمت دشت ها سرازیر می شود. برکه ها و آبگیر ها ی مناطق عشایری نیز جاذبه های گردشگری مناطق عشایری را دوچندان می نماید.

 

جنگل ها و دشت هاس سرسبز:از دیگر ویژگی مناطق ییلاقی عشایر وجود جنگل ها و دشت های پر گل و گیاه و مراتع سر سبز است.بارندگی مناسب و دور از دسترس بودن این مناطق از کانون های پر جمعیت موجب شده تا سرسبزی بسیاری از این مناطق حفظ شود.

 

غارها: در اکثر مناطق کوهستانی  پاسارگاد  غارهای کوچک و بزرگ با اشکال متنوع و جذاب وجود دارد چون عشایر در نواحی نزدیک به برخی از این غارها زندگی و رفت و آمد می کند.در حضور گردشگران در مناطق عشایری می توان این نوع غارها را شناسایی و علاوه برحضور توریست ها در حوزه زیست عشایری و آشنایی آنها با فرهنگ عشایری از جاذبه های طبیعی از جمله غارها نیز برای متنوع کردن سفر گردشگران بهره برداری کرد.

 ایل راها و مسیر های کوچ عشایر:کوچ عشایر از قشلاق و بالعکس ،سالانه دو بار صورت می گیرد.افراد و خانوارهای عشایری ایلات و طوایف مختلف کشوراز مسیر های گوناگونی عبور می کنند.عبور عشایر از دشتهای زیبا ،گردنه های بلند،دره های عمیق رودخانه پلوار  ،جنگل ها و مراتع همراه با خانواده اسباب واثاث زندگی و گله های دام می تواند جاذبه های خوبی برای گردشگران فراهم آورد.

 ب))قابلیت و جاذبه های انسانی عشایر

شاید بتوان گفت عشایر مهمترین بخش مردمی شناسی گردشگری در ایران به شمار آیدعشایر از دیر باز در کشور ما در قالب ایل ها و طوایف مختلف با داشتن فرهنگ ها ،زبان ها و گویش ها ،آداب و رسوم،اقتصاد و نظام ایلی ،متفاوت از یکدیگر در پهنه وسیعی از خاک ایران زندگی می کرده اند.مهمترین جاذبه های اجتماعی و فرهنگی گردشگری عشایر را می توان به شرح زیر بر شمرد.

کوچ:بارزترین نشانه عشایر کشورکوچ است .در بهار هر سال عشایراز منطقه قشلاقی خود به سمت نواحی ییلاق کوچ می کند وضع آب و هوا میزان بارنگی و وضعیت مراتع بر روی زمان کوچ عشایر تاثیر مستقیم دارد و زمان کوچ را از سالی به سال دیگر تغییر می دهد.عبور عشایر به همراه خانواده ،اثاثیه منزل و دام های خود به صورت جمعی از میان دشت ها و گردنه ها صعب العبور،تنگه ها،جنگل ها،مراتع سر سبز،و رودخانه پر آب پلوار جذابیت خاصی به کوچ می دهد

نژاد ،زبان و گویش:عشایر را می توان به  پارسی ، لر، ، كردشولي، علي شاقلي، ميش مست، كلمبه، حنايي، ايل خاص ، ترك، عرب و ابو موسي  تقسیم کرد.ایلات مختلف پاسارگاد  مجموعه ای از نژاد با سوابق تاریخی و خاستگاه متفاوت هستند و از نظر زبانی نیز انواع مختلف زبان ها و گویش ها در میان عشایر وجو دارد از جمله به فارسی ،بختیاری،لری،ترکی،عربی ،و …

از نظر دینی کلیه عشایر مسلمان و اکثریت شیعه می باشند.

آداب و رسوم : آداب و رسوم زندگی عشایر همیشه مورد توجه شهرنشینان بوده است .مراسم ازدواج از ابتدا تا انتها ،عزاداری و سایر جشن های ملی که به مناسبت های مختلف انجام می گیرد.از جاذبه های است که باعث جذب گردشگر می شود. از جمله سده یا کوچ پاییزه از جاذبه های زندگی عشایری است

جشن ها عموما به صورت جمعی انجام گرفته و مقدمات آن با رقص زن و مردو بازی های محلی و ورزشی از جمله ویژگی های جامعه عشایری است. 

موسیقی و آئین های نمایشی همراه با رقص های محلی :موسقی با زندگی عشایر عجین شده و حتی بسیاری از شهرنشینان عشایر ایران را با ساز نقاره   می شناسند.موسیقی هر ایل شناسنامه آن ایل می باشد.شرح رویداد های کوچک و بزرگ ایل ،شرح ناکامی ها ،پیروزی،و شکست ها،غم و شادیها ،دلتنگیها و …در جای جای موسیقی ایل منعکس می گردد.در ایل ها و طوایف ، موسیقی جایگاه ویژه ای در زندگی مردم دارد،رقص های محلی نیز در فرهنگ بسیاری از عشایر رواج دارد.رقص های محلی  عمدتا به صورت گروهی اجرا می شوند.

سر پناه یا سیاه چادر:به علت زندگی مبتنی بر کوچ ،عشایر معمولا از سیه چادر به عنوان مسکن استفاده می کنند.نوع بافت،اندازه و شکل بر پایی این سیه چادرها با یکدیگر متفاوت و با توحه به فرهنگ ووضعیت اقتصادی و اجتماعی ،شرایط جغرافیایی از یک ایل به ایل دیگر متفاوت است.معماری چادر های عشایری جاذبه های گردشگری متفاوتی دارد.

تولیدات دامی: از جمله موضوعات قابل بررسی در جوامع عشایری موضوع تولید مواد غذایی است.اساس زندگی عشایری در دامداری سنتی مبتنی می شود.شیوه نگهداری و پرورش دام بر اساس استفاده از مراتع قشلاقی و ییلاقی بوده و عشایر برای بهره برداری از این نعمت های خدادای هر ساله از قشلاق به ییلاق و برعکس کوچ می نمایند.غذای آنها عمدتا بصورت طبیعی و از فراوردهای لبنی استفاده می گردد.این گروه علارغم تولیدات گوشتی کمتر از گوشت نسبت به جوامع شهری استفاده می نمایند.عمدتا ۲۲ نوع غذا از تولیدات لبنی تولید می شود.

پوشاک و تزیین آنها:پوشاک در هر جامعه ای بر اساس عوامل محیطی ،اقتصادی،سن و جنس ،فرهنگ و سنت،و قوانین شکل می گیرد.در جامعه عشایری پوشش براساس شرایط تغییر می کند که خود جاذبه های گردشگری خاصی را به نمایش می گذارد.

دانش فنی و فنون محلی :به مجموعه ای از دانش، مهارت،باورها،ابزارها،و روش های یک گروه اجتماعی گفته می شود.که در زمینه های مختلف زندگی از آزمون و خطای آن قوم با محیط طبیعی و اجتماعی خود در طول قرون آامده است.کشور ایران یکی از نخستین مراکز کشاورزی و دامداری در جهان است رام کردن اسب ،بز،سگ،و اصلاح نژاد دام از جمله ابداعات ایرانیان می باشد. جامعه عشایری چه برای فعالیت های اقتصادی و چه در زندگی روزمره خود از صدها تکنیک و دانشس بومی استفاده می نماید.

صنایع دستی:دست بافها و دست ساخته ها ی عشایری در مجموع صنایع دستی و سنتی ایران یکی از مراکز عمده صنایع دستی به شمار رفته و برخی از اقدامات تولیدی از شهرت و معروفیت جهانی برخوردار هستند.در جامعه عشایری پاسارگاد هنوز تولیدات صنایع دستی رواج دارد.از جمله صنایع دستی موجود در زندگی عشایری را می توان از قالی بافی ،چوخابافی،نمد مالی،کلاه مالی،گیوه دوزی،بافت سیاه چادر،گبه دوزی،جاجیم،گلیم بافی،و … نام برد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *